İran’da zorunlu örtünme kurallarına uymadan internet üzerinden konser düzenleyen müzisyen Parastoo Ahmadi ile sekiz kişilik ekibine verilen 74’er kırbaç cezası, temyiz mahkemesince duruşma yapılmaksızın onandı. Kum kentindeki yerel mahkemenin aldığı mahkumiyet kararı, savunma makamının itirazına rağmen üst merci tarafından kesinleştirilmiş oldu.
Yargı sürecine konu olan gösteri, 29 yaşındaki Ahmadi’nin Aralık 2024 tarihinde YouTube üzerinden kolsuz kıyafetle yayımladığı canlı performansla gerçekleşmişti. Kadınların aleni müzik icra etmesini engelleyen ve katı giyim kurallarını zorunlu tutan yasal mevzuat kapsamında, milyonlarca etkileşim alan kayıt gerekçe gösterilerek adli tahkikat başlatılmıştı. Haziran ayında Kum Ceza Mahkemesi; Ahmadi ve teknik kadrodan sekiz kişiyi kamu ahlakına aykırı davranmaktan suçlu bularak kırbaç cezasının yanında iki yıl yurt dışına çıkış ve mesleki faaliyet yasağına hükmetmişti.
Karara Yönelik Hukuki İtirazlar
Üst mahkemenin temyiz başvurusunu duruşma açmadan geri çevirdiğini duyuran savunma avukatları, yaptırımın orantısızlığına vurgu yaptı. BBC’ye konuşan avukatlardan biri durumu şu sözlerle değerlendirdi:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Avukat ayrıca kararın caydırıcılık maksadıyla alındığını belirterek ekledi:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Sanat Dünyası ve İnsan Hakları Örgütlerinden Tepki
Cezanın kesinleşmesi toplumsal alanda ve sanat çevrelerinde tepki topladı. Yurt dışında yaşayan ünlü İranlı şarkıcı Googoosh, sosyal medya hesabından şu mesajı paylaştı:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise “Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
diyerek karara karşı duruşunu gösterdi. Uluslararası Af Örgütü de açıklamasında “Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
vurguladı.
Benzer bir ceza Ocak 2024’te sosyal medyada başı açık fotoğraf paylaşan Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati’ye de uygulanmış, Hengaw örgütünün aktarımına göre Heshmati savcılık binasında kırbaçlanmıştı. Ülkede kıyafet zorunluluğuna dair gerilim, 2022’de 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin gözaltında yaşamını yitirmesiyle başlayan ve yüzlerce kişinin öldüğü protestolardan bu yana aralıksız sürüyor.
Kamusal alandaki denetimler sürerken, Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, bölgesel çatışmalar sebebiyle idarenin “şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını”
belirtti. Söz konusu askeri gelişmeler, şubat ayı sonunda ekonomik temelli gösterilerin güvenlik güçlerince bastırılmasının hemen akabinde patlak vermişti.
